View Categories

คันรูทวารเกิดจากอะไร? อาการกวนใจที่อาจไม่ใช่แค่เรื่องความสะอาด

เวลาที่ใช้อ่าน: 2 min read

เลือกอ่าน

อาการ คันรูทวาร หรือคันบริเวณรอบทวารหนัก เป็นปัญหาที่พบได้บ่อยมากในชีวิตประจำวัน ทางการแพทย์เรียกว่า Pruritus Ani หมายถึงอาการคัน แสบ ระคายเคือง หรือรู้สึกไม่สบายบริเวณรอบปากทวารหนัก บางคนคันเป็นช่วง ๆ หลังถ่ายอุจจาระและบางคนคันเรื้อรังจนเผลอเกา ทำให้ผิวถลอก อักเสบ และยิ่งคันมากกว่าเดิม

หลายคนเข้าใจว่า “คันรูทวาร” ต้องเกิดจากความสกปรกเสมอ แต่ความจริงแล้วสาเหตุมีได้หลายอย่าง ตั้งแต่การทำความสะอาดผิดวิธี ความอับชื้น ท้องผูก ท้องเสีย ริดสีดวงทวาร พยาธิ โรคผิวหนัง ไปจนถึงการติดเชื้อบางชนิด ดังนั้นการรู้สาเหตุจึงสำคัญ เพราะจะช่วยดูแลได้ถูกทางและไม่ปล่อยให้อาการเรื้อรัง

1. ทำความสะอาดไม่พอดี ทั้งน้อยไป และมากไป #

สาเหตุที่พบได้บ่อยมากคือการทำความสะอาดบริเวณทวารหนัก “ไม่พอดี” หากหลังถ่ายอุจจาระมีคราบอุจจาระหรือเมือกตกค้างเล็กน้อย ผิวรอบทวารหนักอาจเกิดการระคายเคืองและคันได้ โดยเฉพาะคนที่ถ่ายเหลว ถ่ายบ่อย หรือมีริดสีดวงทำให้เช็ดทำความสะอาดยากขึ้น

ในทางกลับกัน บางคนทำความสะอาดมากเกินไป เช่น ถูแรง ใช้สบู่หอม ใช้น้ำยาฆ่าเชื้อ ใช้ทิชชู่เปียกที่มีน้ำหอม หรือขัดซ้ำหลายครั้ง เพราะกลัวไม่สะอาด วิธีเหล่านี้อาจทำลายชั้นปกป้องผิว ทำให้ผิวแห้ง แสบ และเกิดอาการคันตามมาได้เช่นกัน การล้างด้วยน้ำสะอาดเบา ๆ แล้วซับให้แห้งจึงมักเหมาะกว่าการถูแรงหรือใช้ผลิตภัณฑ์หลายชนิด

2. ความอับชื้น เหงื่อ และเสื้อผ้าที่ระบายอากาศไม่ดี #

บริเวณร่องก้นเป็นจุดที่อับชื้นง่าย เพราะมีการเสียดสี มีเหงื่อ และระบายอากาศได้น้อย หากใส่กางเกงรัดแน่น ใส่ชุดชั้นในที่ไม่ระบายอากาศ หรือเหงื่อออกมากระหว่างวัน ผิวบริเวณนี้อาจเปื่อย ระคายเคือง และคันได้ง่ายขึ้น

ความชื้นยังเป็นสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการเจริญของเชื้อราและเชื้อบางชนิด โดยเฉพาะในคนที่เหงื่อออกมาก น้ำหนักตัวมาก หรืออยู่ในอากาศร้อนชื้นเป็นประจำ หากมีผื่นแดง แสบ คัน หรือผิวลอกบริเวณรอบทวารหนักร่วมด้วย ควรระวังเรื่องการติดเชื้อหรือผื่นผิวหนังอักเสบ

3. ท้องเสีย ถ่ายเหลว หรือมีอุจจาระเล็ด #

คนที่ถ่ายเหลวบ่อย ท้องเสียเรื้อรัง หรือมีอุจจาระเล็ดออกมาเล็กน้อยโดยไม่รู้ตัว มักมีอาการคันรูทวารได้ง่าย เพราะของเหลว เมือก หรือเศษอุจจาระที่สัมผัสผิวเป็นเวลานานจะทำให้ผิวระคายเคือง บางคนอาจไม่ได้รู้สึกว่ามีอุจจาระเล็ด แต่สังเกตได้จากกางเกงในเปื้อน มีกลิ่น หรือคันมากช่วงหลังถ่าย

4. ท้องผูก เบ่งแรง และแผลปริขอบทวาร #

อาการคันรูทวารไม่ได้เกิดจากท้องเสียเท่านั้น แต่คนที่ท้องผูกก็เกิดได้เช่นกัน เมื่ออุจจาระแข็ง ต้องเบ่งแรง หรือถ่ายยาก อาจทำให้ผิวและเยื่อบุบริเวณปากทวารเกิดการบาดเจ็บ เป็นแผลเล็ก ๆ หรือที่เรียกว่าแผลปริขอบทวาร อาการที่พบร่วมกันคือเจ็บแสบตอนถ่าย คล้ายมีอะไรบาด มีเลือดสดติดกระดาษ และคันหรือแสบหลังถ่าย

ถ้าปล่อยให้ท้องผูกเรื้อรัง แผลอาจหายช้า และอาการคันจะกลับมาเป็นซ้ำได้ง่าย การดื่มน้ำให้เพียงพอ กินผัก ผลไม้ ธัญพืช และอาหารที่มีกากใย จึงเป็นพื้นฐานสำคัญในการลดการระคายเคืองบริเวณทวารหนัก

5. ริดสีดวงทวาร #

ริดสีดวงทวารเป็นอีกสาเหตุหนึ่งที่ทำให้คันรูทวารได้ โดยเฉพาะในคนที่มีริดสีดวงยื่นออกมา มีติ่งเนื้อ หรือมีน้ำเมือกซึมบริเวณทวารหนัก ทำให้บริเวณนั้นเปียก ชื้น และทำความสะอาดยากขึ้น บางรายอาจมีอาการเจ็บ บวม เลือดออก หรือรู้สึกเหมือนมีก้อนบริเวณปากทวารร่วมด้วย

อย่างไรก็ตาม ไม่ใช่ทุกคนที่คันรูทวารจะเป็นริดสีดวง และไม่ใช่ทุกคนที่เป็นริดสีดวงจะต้องคันเสมอไป หากมีเลือดออกบ่อย มีก้อนยื่น ปวดมาก หรืออาการเป็นซ้ำ ควรพบแพทย์เพื่อตรวจให้ชัดเจน เพราะเลือดออกทางทวารหนักอาจเกิดจากหลายสาเหตุ ไม่ควรสรุปเองว่าเป็นแค่ริดสีดวงเสมอ

6. พยาธิเส้นด้าย โดยเฉพาะคันตอนกลางคืน #

ถ้าคันรูทวารมากตอนกลางคืน โดยเฉพาะในเด็ก หรือคนในบ้านมีอาการคันคล้ายกัน ควรนึกถึง “พยาธิเส้นด้าย” พยาธิชนิดนี้มักทำให้คันบริเวณรอบทวารหนักในช่วงกลางคืน เนื่องจากตัวเมียออกมาวางไข่บริเวณนั้น ผู้ป่วยอาจนอนหลับไม่สนิท เกาโดยไม่รู้ตัว และเกิดการแพร่กระจายของไข่พยาธิผ่านมือ เล็บ เสื้อผ้า หรือเครื่องนอน

กรณีนี้ควรรักษาตามคำแนะนำของแพทย์หรือเภสัชกร และดูแลสุขอนามัยร่วมด้วย เช่น ตัดเล็บให้สั้น ล้างมือบ่อย ๆ ซักผ้าปูที่นอน เสื้อผ้า และผ้าเช็ดตัว เพื่อป้องกันการติดซ้ำ

7. โรคผิวหนังและการแพ้สัมผัส #

บางครั้งอาการคันรูทวารอาจไม่ได้เริ่มจากระบบขับถ่าย แต่เกิดจากผิวหนังโดยตรง เช่น ผื่นผิวหนังอักเสบ สะเก็ดเงิน เชื้อรา หรือการแพ้สัมผัสจากผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ เช่น สบู่ น้ำหอม แป้ง ครีม ยาทา ทิชชู่เปียก หรือผงซักฟอกที่ตกค้างในชุดชั้นใน

หากมีผื่นแดง ผิวลอก แสบ คัน หรือมีอาการคันบริเวณอื่นของร่างกายร่วมด้วย ควรระวังโรคผิวหนังเป็นพิเศษ ไม่ควรใช้ยาสเตียรอยด์หรือยาฆ่าเชื้อเองโดยไม่ทราบสาเหตุ เพราะอาจทำให้อาการบางชนิดแย่ลงหรือเรื้อรังมากขึ้น

8. อาหารและเครื่องดื่มบางชนิด #

อาหารบางอย่างอาจกระตุ้นอาการคันในบางคนได้ เช่น อาหารเผ็ดจัด กาแฟ แอลกอฮอล์ ช็อกโกแลต อาหารรสจัด หรืออาหารที่ทำให้ถ่ายเหลว เมื่ออุจจาระมีความระคายเคืองมากขึ้น หรือถ่ายบ่อยขึ้น ผิวรอบทวารก็อาจคันได้ง่ายกว่าเดิม

วิธีสังเกตง่าย ๆ คือจดว่าอาการคันมักเกิดหลังกินอะไร หรือช่วงไหนคันมากเป็นพิเศษ แล้วลองลดอาหารที่สงสัยชั่วคราว หากอาการดีขึ้น อาหารนั้นอาจเป็นปัจจัยกระตุ้นส่วนตัวของเรา

ควรดูแลตัวเองอย่างไร? #

การดูแลเบื้องต้นคือทำความสะอาดอย่างอ่อนโยน ใช้น้ำสะอาดล้างหลังถ่าย ซับให้แห้ง ไม่ถูแรง หลีกเลี่ยงสบู่หอม ทิชชู่เปียกน้ำหอม และการเกา เลือกกางเกงในผ้าระบายอากาศดี ไม่รัดแน่นเกินไป ดื่มน้ำให้เพียงพอ กินอาหารที่มีกากใย และดูแลการขับถ่ายให้ไม่แข็งหรือเหลวเกินไป

ควรพบแพทย์หากคันนานเกิน 1–2 สัปดาห์ คันรุนแรง มีเลือดออก ปวดมาก มีก้อน มีหนอง มีแผล น้ำหนักลด ถ่ายผิดปกติ หรืออาการกลับมาเป็นซ้ำบ่อย เพราะอาการคันรูทวารอาจเป็นสัญญาณของปัญหาที่ต้องรักษาเฉพาะทาง

FAQ: คำถามพบบ่อย #

Q: คันรูทวารเกิดจากความสกปรกอย่างเดียวไหม?
 ไม่ใช่เสมอไป อาจเกิดจากการล้างมากเกินไป ความอับชื้น ท้องเสีย ท้องผูก ริดสีดวง โรคผิวหนัง พยาธิ หรือการติดเชื้อได้

Q: คันรูทวารตอนกลางคืนอันตรายไหม?
 อาจไม่อันตราย แต่ถ้าคันมากตอนกลางคืน โดยเฉพาะในเด็ก ควรระวังพยาธิเส้นด้าย และควรรักษาให้ถูกวิธี

Q: คันรูทวารเกี่ยวกับริดสีดวงไหม?
 เกี่ยวได้ โดยเฉพาะถ้ามีติ่ง มีก้อน มีน้ำเมือก หรือเช็ดทำความสะอาดยาก แต่ไม่ควรสรุปเอง ควรดูอาการร่วมอื่น ๆ ด้วย

Q: คันแล้วใช้สบู่ล้างบ่อย ๆ ดีไหม?
 ไม่แนะนำ เพราะสบู่หอมหรือการถูแรงอาจทำให้ผิวแห้งและคันมากขึ้น ควรล้างด้วยน้ำสะอาดและซับให้แห้ง

Q: เมื่อไหร่ควรไปพบแพทย์?
 ถ้าคันนาน คันรุนแรง มีเลือด ปวด มีก้อน แผล หนอง หรือถ่ายผิดปกติ ควรพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุที่แท้จริง

แหล่งอ้างอิง #

  1. Cleveland Clinic. Anal Itching (Pruritus Ani): Causes, Treatment, Home Remedies.
  2. NHS. Itchy bottom.
  3. American Society of Colon and Rectal Surgeons. Pruritus Ani.
  4. DermNet. Pruritus ani (itchy anus).
  5. Guy’s and St Thomas’ NHS Foundation Trust. Itchy bottom (pruritus ani).
What are your Feelings
ดูข้อมูลสินค้า